Thuật ngữ an ninh mạng

Giải thích ngắn, dễ hiểu các thuật ngữ an ninh mạng hay gặp trong tin tức: zero-day, CVE, 2FA, phishing, ransomware… kèm bài có nhắc tới.

32 thuật ngữ

B

BEC lừa đảo email doanh nghiệp

Business Email Compromise: giả email sếp, nhà cung cấp để yêu cầu chuyển tiền hoặc đổi số tài khoản nhận tiền.

botnet

Mạng lưới máy tính, camera, router bị nhiễm mã độc và bị điều khiển từ xa để tấn công hoặc phát tán thư rác.

C

CVE

Mã định danh chung của một lỗ hổng đã công bố (ví dụ CVE-2026-12345), dùng để tra cứu và đối chiếu bản vá.

Có trong bài: Cách kiểm tra và cập nhật Zoom Workplace trên Windows để vá lỗ hổng CVSS 9.6 · Cách kiểm tra và cập nhật Paint để vá lỗ hổng CVE-2026-83844 · Hướng dẫn cập nhật iOS 27.2.1 và tự bảo vệ trước lỗi nhóm iMessage

D

deepfake

Video, hình ảnh hoặc giọng nói giả tạo bằng AI, trông và nghe như người thật.

Có trong bài: Phân tích thủ đoạn lừa đảo cuối năm nhắm vào doanh nghiệp và quy trình phòng vệ 6 điểm

DKIM

Chữ ký số trên từng email, giúp hộp thư người nhận biết email đúng là của bạn gửi và không bị sửa giữa đường.

DMARC

Quy định cho hộp thư người nhận cách xử lý email giả danh tên miền của bạn (theo dõi, vào Spam hay chặn) và gửi báo cáo cho bạn.

E

exploit mã khai thác

Đoạn mã hoặc cách thức lợi dụng một lỗ hổng cụ thể để tấn công.

Có trong bài: Cách cập nhật Chrome lên bản 157 để vá lỗ hổng zero-day trên máy tính và Android · Website WordPress của doanh nghiệp: cách kiểm tra và vá lỗ hổng CVE-2026-119977

H

HTTPS

Kết nối có mã hoá giữa trình duyệt và website (biểu tượng ổ khoá). Không có HTTPS thì đừng nhập mật khẩu, thông tin thẻ.

Có trong bài: Nhận biết tên miền AI giả khi gõ nhầm ChatGPT, Claude và cách kiểm tra máy · Website WordPress của doanh nghiệp: cách kiểm tra và vá lỗ hổng CVE-2026-119977

I

infostealer

Mã độc đánh cắp mật khẩu, cookie đăng nhập và ví tiền số lưu trong trình duyệt.

K

kỹ thuật xã hội social engineering

Lừa người chứ không phá máy: giả làm sếp, đối tác, nhân viên ngân hàng để nạn nhân tự đưa mật khẩu, OTP hoặc chuyển tiền.

M

mã hoá đầu cuối end-to-end

Chỉ người gửi và người nhận đọc được tin nhắn; nhà cung cấp dịch vụ ở giữa cũng không xem được nội dung.

O

OAuth

Cơ chế cho ứng dụng bên thứ ba truy cập tài khoản của bạn mà không cần mật khẩu. Cấp nhầm quyền cho ứng dụng lạ là rủi ro lớn.

Có trong bài: Lời mời Google Calendar giả vượt 2FA: cách nhận biết, phòng tránh · 7 bài học bảo mật cho doanh nghiệp từ chuỗi tấn công Binance bắt đầu bằng phỏng vấn giả

OTP

Mã dùng một lần gửi qua SMS hoặc ứng dụng. Không bao giờ đọc OTP cho người khác, kể cả người xưng là ngân hàng, công an.

Có trong bài: Hướng dẫn cập nhật iOS 27.2.1 và tự bảo vệ trước lỗi nhóm iMessage · Phân tích thủ đoạn lừa đảo cuối năm nhắm vào doanh nghiệp và quy trình phòng vệ 6 điểm

P

passkey

Cách đăng nhập không cần mật khẩu, xác nhận bằng vân tay, khuôn mặt hoặc mã PIN của thiết bị. Trang giả không lấy được passkey.

Có trong bài: Lời mời Google Calendar giả vượt 2FA: cách nhận biết, phòng tránh

phishing tấn công giả mạo

Lừa đảo bằng email, tin nhắn, trang web giả danh để lấy mật khẩu, mã OTP hoặc tiền.

Q

quyền tối thiểu least privilege

Mỗi tài khoản chỉ được cấp đúng quyền cần cho công việc, để lỡ bị lộ thì thiệt hại nhỏ nhất.

R

ransomware mã độc tống tiền

Mã độc mã hoá dữ liệu trên máy và máy chủ rồi đòi tiền chuộc. Bản sao lưu tách rời là cách phòng tốt nhất.

S

sandbox

Môi trường cô lập để chạy phần mềm hoặc mở file lạ mà không ảnh hưởng tới máy thật.

sao lưu 3-2-1 3-2-1

Quy tắc sao lưu: 3 bản dữ liệu, trên 2 loại thiết bị khác nhau, 1 bản để ngoài văn phòng hoặc không nối mạng. Bị mã hoá vẫn khôi phục được.

SIM swap chiếm SIM

Kẻ gian làm lại SIM số điện thoại của bạn để nhận mã OTP và chiếm tài khoản ngân hàng, email.

smishing

Lừa đảo qua tin nhắn SMS: tin giả ngân hàng, giao hàng, thuế kèm đường link độc.

SPF

Bản ghi DNS liệt kê máy chủ được phép gửi email nhân danh tên miền công ty. Thiếu SPF thì dễ bị giả email.

T

thực thi mã từ xa RCE

Lỗ hổng cho phép kẻ tấn công chạy lệnh trên máy hoặc máy chủ của nạn nhân từ xa, thường là mức nghiêm trọng nhất.

Có trong bài: Cách kiểm tra và cập nhật Paint để vá lỗ hổng CVE-2026-83844 · Hướng dẫn cập nhật Windows, Office đợt vá tháng 11/2026 và xử lý lỗi Outlook zero-day · Cách cập nhật Chrome lên bản 157 để vá lỗ hổng zero-day trên máy tính và Android

typosquatting

Đăng ký tên miền gần giống tên thật (sai một chữ, thêm dấu gạch) để đón người gõ nhầm.

U

use-after-free

Lỗi lập trình dùng lại vùng nhớ đã giải phóng; kẻ tấn công có thể lợi dụng để chạy mã độc trên máy.

Có trong bài: Cách cập nhật Chrome lên bản 157 để vá lỗ hổng zero-day trên máy tính và Android

V

VPN

Kết nối được mã hoá giữa thiết bị và mạng công ty, thường dùng khi làm việc từ xa.

Có trong bài: Hướng dẫn cập nhật Windows, Office đợt vá tháng 11/2026 và xử lý lỗi Outlook zero-day

X

xác thực hai lớp xác thực hai yếu tố · 2FA · MFA

Đăng nhập cần thêm một bước ngoài mật khẩu: mã OTP, ứng dụng xác thực hoặc khoá bảo mật. Mất mật khẩu chưa chắc mất tài khoản.

Có trong bài: Lời mời Google Calendar giả vượt 2FA: cách nhận biết, phòng tránh · Nhận biết tên miền AI giả khi gõ nhầm ChatGPT, Claude và cách kiểm tra máy · Hướng dẫn cập nhật iOS 27.2.1 và tự bảo vệ trước lỗi nhóm iMessage

Z

Bận, chưa tiện điền form?

Để lại số, Kết Nối Số gọi lại cho bạn

Gọi trong giờ làm việc, 10 phút hỏi nhanh về TVC AI, đào tạo AI, tự động hoá hay an toàn số. Không gọi chào bán lặp lại.